Belastingen & btwRegelgeving
Voorafbetalingen 2026: geen vermeerdering meer voor zelfstandigen
Zelfstandigen betalen op hun inkomsten van 2026 geen vermeerdering meer als ze niet voorafbetalen. Voorafbetalen levert nog 1,5% op tegen 21 december 2026, of 1% tot 20 februari 2027: € 180 of € 120 op € 12.000.
Door Artem Kuznetsov, oprichter
- Gepubliceerd
- Geverifieerd
Lees als
Wat nu telt
- Nu van kracht
- Vanaf de inkomsten van 2026 (aanslagjaar 2027) betalen zelfstandigen, vrije beroepen en meewerkende echtgenoten geen vermeerdering meer bij onvoldoende voorafbetalingen. Bedrijfsleiders op hun bezoldiging en vennootschappen wel.
- Volgende datum
- VA4 op 21 december 2026 (1,5%), daarna het nieuwe VA5-venster van 21 december 2026 tot 20 februari 2027 (1%). VA3 (2%): 12 oktober 2026.
- Grootste impact
- Op € 12.000 belasting levert alles voorafbetalen € 180 op tegen 21 december 2026, of € 120 tegen 20 februari 2027. Niet voorafbetalen kost niets aan vermeerdering.
- Actie vandaag
- Schat uw belasting over 2026, kies tussen VA4, VA5 of het geld houden, en zet het bedrag hoe dan ook opzij.
Bronnen
- 01Wet van 15 juli 2026 houdende hervorming van de personenbelasting, BS 29.07.2026, numac 2026005724, art. 63 tot 73
- 02FOD Financiën: voorafbetalingen (op 5 oktober 2026 nog niet bijgewerkt)
- 03FPS Finance: advance payments (Engelstalig, op 5 oktober 2026 nog niet bijgewerkt)
- 04Art. 157, 175 en 176 WIB 92: vermeerdering en bonificatie
De vermeerdering voor wie niet voorafbetaalt, is weg voor zelfstandigen en vrije beroepen, vanaf de inkomsten van 2026. Voorafbetalen is nu een keuze, en die levert een klein, vast rendement op: op € 12.000 belasting € 180 als u betaalt tegen 21 december 2026, € 120 in het nieuwe venster tot 20 februari 2027.
Betaalt u niets vooraf, dan komt er niets bij uw belasting bij. De volledige rekening komt later, met het aanslagbiljet. Wat u nu moet afwegen, is of 1,5% of 1% op geld dat u toch verschuldigd bent u meer waard is dan dat geld op uw rekening houden tot de rekening komt.
Moet ik in 2026 nog voorafbetalen als zelfstandige?
Nee. Sinds de wet van 15 juli 2026 geldt de vermeerdering wegens onvoldoende voorafbetalingen niet meer voor winst en baten (het inkomen van zelfstandigen en vrije beroepen) en ook niet voor het inkomen van meewerkende echtgenoten. De wijziging geldt vanaf 1 januari 2026, dus ze dekt al uw inkomsten van 2026, belast in aanslagjaar 2027.
Tot nu toe betaalde een zelfstandige die te weinig vooraf betaalde een vermeerdering bovenop de belasting. De wet schaft die vermeerdering af en behoudt de beloning voor wie vroeg betaalt, de bonificatie.
Mogelijk vindt u officiële pagina's die iets anders zeggen. Op 5 oktober 2026 tonen de pagina's van de FOD Financiën over voorafbetalingen nog altijd een vermeerdering van 4,50% voor aanslagjaar 2027, en de Nederlandstalige pagina noemt voorafbetalen nog steeds verplicht voor zelfstandigen. Die pagina's zijn niet bijgewerkt; wat geldt, is de wet van 15 juli 2026.
Hoeveel levert een voorafbetaling nog op?
Een voorafbetaling levert een bonificatie op: een vermindering van uw belasting, berekend als percentage van wat u betaalde. Hoe vroeger u betaalt, hoe hoger het percentage. Voor de inkomsten van 2026 (aanslagjaar 2027):
| Voorafbetaling | Betalen tegen | Bonificatie | Op € 12.000 belasting |
|---|---|---|---|
| VA1 | 10 april 2026 | 3% | € 360 |
| VA2 | 10 juli 2026 | 2,5% | € 300 |
| VA3 | 12 oktober 2026 | 2% | € 240 |
| VA4 | 21 december 2026 | 1,5% | € 180 |
| VA5 (nieuw) | 21 december 2026 tot 20 februari 2027 | 1% | € 120 |
VA1 en VA2 zijn voorbij, en VA3 valt op 12 oktober 2026. Voor de meesten ligt de echte keuze tussen VA4, het nieuwe vijfde venster en helemaal niet voorafbetalen.
Neem een zelfstandige die verwacht € 12.000 personenbelasting te betalen op zijn inkomsten van 2026:
- Betaalt hij alles vooraf tegen 21 december 2026 (VA4), dan daalt de belasting met € 180.
- Betaalt hij alles vooraf in het venster tot 20 februari 2027 (VA5), dan daalt de belasting met € 120.
- Betaalt hij niets vooraf, dan is er geen vermeerdering en geen bonificatie. De volledige € 12.000 komt met het aanslagbiljet voor aanslagjaar 2027, het jaar nadat hij het inkomen verdiende.
Omdat de bonificatie een vermindering van uw belasting is, werkt ze alleen op belasting die u werkelijk verschuldigd bent. Baseer de betaling op een realistische schatting van uw belasting over 2026 in plaats van op een rond bedrag.
Wat is de vijfde voorafbetaling?
Het is een nieuw venster: geld dat u betaalt vanaf 21 december van het inkomstenjaar tot en met 20 februari van het jaar daarna, levert ook een bonificatie op. Voor de inkomsten van 2026 loopt het eerste venster van 21 december 2026 tot 20 februari 2027.
Het tarief is de helft van de basisrentevoet, wat voor aanslagjaar 2027 neerkomt op 1%. De FOD Financiën heeft daarvoor nog geen cijfer gepubliceerd; de 1% volgt uit de formule in de wet.
Het venster geldt alleen voor de belasting op winst, baten en het inkomen van meewerkende echtgenoten. Zo kunt u wachten tot uw jaar afgesloten is, of bijna, en dan voorafbetalen op basis van een veel betere schatting dan u in oktober had.
Moet ik nog voorafbetalen, of het geld houden?
Betaal vooraf als het geld stilligt en u vrij zeker bent van de belasting. € 180 op € 12.000 is een vast, gekend rendement op een rekening die u hoe dan ook betaalt.
Houd het geld als uw zaak het nodig heeft, of als uw resultaat over 2026 nog beweegt. Niet voorafbetalen leidt niet meer tot een vermeerdering; u laat alleen de bonificatie liggen.
Wie niet voorafbetaalt, krijgt daarom geen kleinere rekening. De € 12.000 blijft verschuldigd, in één betaling met het aanslagbiljet in plaats van in schijven die u zelf koos. Slaat u het voorafbetalen over, zet het geld dan toch opzij. Een reserve levert minder op dan een VA4-betaling had gedaan, maar als het aanslagbiljet komt, staat het geld al klaar.
Voor wie blijft de vermeerdering bestaan?
Voor bedrijfsleiders op hun bezoldiging, en voor vennootschappen.
De wet haalt winst, baten en het inkomen van meewerkende echtgenoten uit de vermeerdering en laat de bezoldiging van bedrijfsleiders erin. Keert u zichzelf een bezoldiging uit als bedrijfsleider van uw eigen vennootschap, dan kan die nog altijd een vermeerdering oplopen. In de praktijk is die vaak klein of nul als de bedrijfsvoorheffing op het loon juist is ingesteld, maar laat uw boekhouder dat berekenen in plaats van het aan te nemen. Vennootschappen zelf worden door deze wet niet geraakt en betalen nog altijd een vermeerdering als ze te weinig vooraf betalen.
Het vijfde venster staat voor geen van beide open. Deze briefing is voor zelfstandigen, vrije beroepen en meewerkende echtgenoten.
Wat doe ik vóór 21 december 2026?
- Schat uw belasting over 2026. Ze hoeft niet exact te zijn; een realistisch cijfer volstaat.
- Beslis waarvoor het geld dient. Heeft uw zaak het nodig voor het aanslagbiljet komt, houd het dan en aanvaard dat het niets opbrengt.
- Betaalt u vooraf, mik dan op 21 december 2026 voor 1,5%. Wilt u eerst een vaster cijfer, dan levert het venster tot 20 februari 2027 nog 1% op.
- Betaalt u niet vooraf, zet het bedrag dan toch opzij. De vermeerdering is weg, maar de belasting blijft verschuldigd.
De andere data waarop er dit jaar geld van uw rekening gaat, staan in de kasstroomkalender voor 2026.
Artikel 63 van de wet van 15 juli 2026 beperkt de vermeerdering van art. 157 WIB 92 tot de bezoldiging van bedrijfsleiders. Vanaf aanslagjaar 2027 dragen winst, baten en het inkomen van meewerkende echtgenoten geen vermeerdering meer. De bonificatie blijft, en een vijfde venster loopt van 21 december 2026 tot 20 februari 2027 aan 1%.
Welke wet, en vanaf wanneer?
De wet van 15 juli 2026 houdende hervorming van de personenbelasting, Belgisch Staatsblad van 29 juli 2026, numac 2026005724. De bepalingen over voorafbetalingen staan in titel 12, art. 63 tot 73.
Art. 73 legt de inwerkingtreding vast op 1 januari 2026, voor voorafbetalingen met betrekking tot aanslagjaar 2027 en volgende. Dat zijn de inkomsten van 2026 waarop klanten nu voorafbetalen.
Wat blijft er over van de vermeerdering in art. 157 WIB 92?
Alleen de bezoldiging van bedrijfsleiders (art. 30, 2° WIB 92). Art. 63 van de wet wijzigt art. 157 zodat de vermeerdering wegens onvoldoende voorafbetalingen enkel nog op die categorie slaat. Buiten het toepassingsgebied vanaf aanslagjaar 2027:
- winst en baten (zelfstandigen en vrije beroepen);
- het inkomen van meewerkende echtgenoten (art. 30, 3°).
Het tweede lid van art. 157 wordt opgeheven.
Twee categorieën houden een vermeerdering:
- Bedrijfsleiders die natuurlijke personen zijn, op hun bezoldiging. In de praktijk is het bedrag vaak klein of nihil als de bedrijfsvoorheffing op de bezoldiging juist is ingesteld, maar dat moet per klant gecontroleerd worden.
- Vennootschappen. Deze wet wijzigt hun regeling niet, en ze betalen nog altijd een vermeerdering bij onvoldoende voorafbetalingen.
Wat zijn de bonificatievoeten voor aanslagjaar 2027?
De bonificatie van art. 175 en 176 WIB 92 blijft bestaan. Voeten en vervaldagen voor aanslagjaar 2027, zoals gepubliceerd door de FOD Financiën:
| VA | Vervaldag | Bonificatie |
|---|---|---|
| VA1 | 10 april 2026 | 3% |
| VA2 | 10 juli 2026 | 2,5% |
| VA3 | 12 oktober 2026 | 2% |
| VA4 | 21 december 2026 | 1,5% |
De basisrentevoet voor aanslagjaar 2027 is 2%; VA1 tot VA4 zijn daar 1,5, 1,25, 1 en 0,75 keer van.
Hoe werkt de vijfde voorafbetaling (VA5)?
Art. 70 van de wet voegt een nieuw lid in art. 176 WIB 92 in: voorafbetalingen gedaan vanaf 21 december van het inkomstenjaar tot en met 20 februari van het volgende jaar geven ook recht op een bonificatie. Art. 71 legt de voet vast op de helft van de basisrentevoet van art. 161: 1% voor aanslagjaar 2027. De FOD Financiën heeft nog geen VA5-cijfer gepubliceerd; de 1% is de formule van de wet toegepast op de basisrentevoet van 2%.
Het toepassingsgebied is smal: alleen de belasting op winst, baten en het inkomen van meewerkende echtgenoten (art. 30, 3°). De bezoldiging van bedrijfsleiders en vennootschappen vallen erbuiten. Het eerste venster loopt van 21 december 2026 tot 20 februari 2027.
21 december is tegelijk de vervaldag van VA4 en de eerste dag van het VA5-venster. Wil een klant de VA4-voet, laat de betaling dan niet tot die dag liggen.
Art. 65 opent vanaf aanslagjaar 2028 een apart venster voor bedrijfsleiders (21 februari tot 10 april). Het raakt de inkomsten van 2026 niet en valt buiten deze briefing.
Waarom tonen de pagina's van de FOD Financiën nog een vermeerdering?
Ze zijn niet bijgewerkt. Op 5 oktober 2026 vermeldt de Engelstalige pagina nog een vermeerdering van 4,50% voor aanslagjaar 2027, en de Nederlandstalige pagina zegt nog dat zelfstandigen verplicht zijn om voorafbetalingen te doen. Klanten vinden die pagina's, maar de wet van 15 juli 2026 is de tekst die geldt.
Wat zeg ik tegen klanten?
Omdat er voor deze klanten geen vermeerdering meer op het spel staat, gaat de beslissing over liquiditeit. Op een verwachte belasting van € 12.000 op de inkomsten van 2026:
| Optie | Bonificatie |
|---|---|
| Volledig bedrag als VA3 (12 oktober 2026) | € 240 |
| Volledig bedrag als VA4 (21 december 2026) | € 180 |
| Volledig bedrag in het VA5-venster (tot 20 februari 2027) | € 120 |
| Geen voorafbetaling | € 0 (en geen vermeerdering) |
Een klant met stilliggende middelen en een stabiel resultaat: VA4, of VA5 als hij liever eerst het afgesloten jaar ziet. Een klant die de liquiditeit nodig heeft, of van wie het resultaat nog beweegt: geen voorafbetaling, wel een reserve voor het aanslagbiljet. De bonificatie is een belastingvermindering en is dus alleen iets waard tegenover belasting die werkelijk verschuldigd is. Bepaal de betalingen op een realistische schatting.
Heeft een klant zowel een activiteit als zelfstandige als een bestuursmandaat, splits het gesprek dan: de winst is vrij van vermeerdering, de bezoldiging niet.
Voor het dossier
- Vanaf aanslagjaar 2027 dragen de winst en baten van de klant geen vermeerdering (art. 157 WIB 92, gewijzigd door art. 63 van de wet van 15 juli 2026). Een jaar zonder voorafbetalingen levert dus geen sanctie meer op.
- Noteer de beslissing van de klant, de schatting waarop ze steunt, en de datum.
- Houd voor bedrijfsleiders de bestaande controle van de vermeerdering op de bezoldiging aan; het vijfde venster is daarop niet van toepassing.
- Verwijst een klant naar de pagina van de FOD Financiën en haar 4,50%, verwijs dan naar de wet zoals bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad van 29 juli 2026.
Dokus toont wat binnenkwam en wat buitenging, zodat het geld dat u opzijzet voor de belasting een cijfer is dat u kunt nakijken.
Bekijk Dokus