Wat-als-scenario's: hoe u een zakelijke beslissing doorrekent vóór u zich vastlegt

Een wat-als-model voorspelt de toekomst niet. Het toont hoe een beslissing zich gedraagt onder een paar plausibele uitkomsten, zodat u vooraf ziet welke uitkomst u niet zou kunnen dragen.

De eenvoudigste manier om de methode te tonen is één beslissing, volledig doorgerekend. Alles hieronder is een illustratie met verzonnen cijfers, geen typisch resultaat en geen advies.

De beslissing

Een freelance ontwikkelaar krijgt meer werk aangeboden dan hij kan leveren. Hij overweegt een deeltijdse onderaannemer voor 2.200 EUR per maand, waardoor hij 3.000 EUR per maand extra zou kunnen factureren als die extra capaciteit volledig benut wordt.

Stap 1: schrijf de aannames op

Alle bedragen zijn exclusief btw. Personenbelasting en sociale bijdragen op de extra marge zitten niet in dit model; als de beslissing krap is, tel ze er dan bij vóór u beslist.

De betalingstermijn weegt zwaarder dan het lijkt. De onderaannemer wordt vanaf de eerste maand betaald, maar de extra inkomsten komen pas vanaf de derde binnen.

Stap 2: kies de uitkomsten die u vergelijkt

Volledige benutting is het optimistische geval, niet het plan. Vergelijk er drie:

• Basis: geen onderaannemer.
• Waarschijnlijk: de extra capaciteit wordt voor 75% benut, dus 2.250 EUR per maand extra facturatie.
• Tegenvaller: 45% benut, dus 1.350 EUR per maand.

Stap 3: reken de maanden door

Kas op het einde van elke maand:

Hoe de kolommen zijn opgebouwd: de basis telt 2.500 EUR per maand bij (9.000 in, 6.500 uit). Met de onderaannemer komt er in maand 1 en 2 maar 300 EUR bij (2.500 min 2.200). Vanaf maand 3 komt de extra facturatie binnen: 2.550 EUR per maand in het waarschijnlijke geval, 1.650 EUR in de tegenvaller.

Stap 4: lees het resultaat

Er komen drie dingen uit de tabel.

Het break-evenpunt ligt op 73% benutting. 2.200 EUR kosten gedeeld door 3.000 EUR mogelijke facturatie. Daaronder kost de onderaannemer elke maand meer dan hij opbrengt.

Zodra de extra inkomsten binnenkomen, is het waarschijnlijke geval amper beter dan niet aannemen. Vanaf maand 3 telt het waarschijnlijke geval 2.550 EUR per maand bij tegenover 2.500 EUR in de basis: 50 EUR per maand meer, na twee maanden betalen voor capaciteit die nog niet betaald is. Na zes maanden staat het nog altijd 4.200 EUR achter op de basis.

De tegenvaller bedreigt de zaak niet, maar kost geld. Bij 45% telt de zaak 850 EUR per maand minder bij dan zonder onderaannemer. De kas blijft in alle drie de gevallen boven het minimum: met de onderaannemer is drie maanden kosten 26.100 EUR, en het laagste punt is 28.300 EUR in maand 1.

Stap 5: maak er een beslissing van

Het model zegt geen ja of nee. Het verandert de vraag. De vraag is niet langer "kan ik me een onderaannemer veroorloven?" maar "kan ik hem boven 73% bezet houden?".

In dit voorbeeld is een redelijke lezing:

• Neem alleen aan met werk dat al is afgesproken en het grootste deel van de capaciteit vult, niet op verwachte vraag.
• Spreek een korte eerste termijn af, zodat de tegenvaller na twee of drie maanden gestopt kan worden.
• Bekijk de werkelijke bezetting en de betaaldata op het einde van maand 2, vóór de verbintenis groeit.

Houd het model eerlijk

• Gebruik de data waarop u werkelijk betaald wordt, niet uw betalingstermijnen. Doen klanten er 47 dagen over, reken dan met 47.
• Reken een bandbreedte door, nooit één cijfer. Eén optimistisch getal verbergt net het geval dat u moet zien.
• Tel mee wat sowieso van de rekening gaat: btw, sociale bijdragen, voorafbetalingen. De kasstroomkalender somt de data van 2026 op.
• Reken opnieuw wanneer een cijfer verschuift. Een model dat u alleen in een crisis opent, beschrijft de crisis.

Waar Dokus past

Dokus houdt de feiten bij waar dit soort model mee begint: uitgereikte facturen, wat betaald is en wanneer, en wat vervalt. U kunt vandaag op elk plan uw huidige positie bekijken.

Wat-als-scenario's doorrekenen in Dokus hoort bij Dokus Foresight, dat nog niet beschikbaar is. Het staat op een wachtlijst, zonder datum, en staat vermeld op de prijzenpagina. Tot dan doet een spreadsheet die is opgebouwd zoals hierboven het werk.